Gouden weken. Op social media zie ik de laatste jaren de meest fantastische werkvormen, opdrachten, lesideeën en reels voorbij komen. En ja ook ik heb toen ik nog voor de klas stond, gouden ballonnen opgehangen en elke dag een gouden weken activiteit gedaan.
Echter sinds ik meer weet over het waarom van de heterogene groep in het montessorionderwijs, is mijn kijk op de gouden weken nogal veranderd.
Eerste schooldag. Een kind dat vorig jaar de middelste was loopt met een ‘nieuweling’ naar de kast. Niemand die het heeft gevraagd. Het wijst waar het werkje terug moet, wacht even, knikt. En loopt door, alsof er niets gebeurd is.
Er is ook niets gebeurd zo lijkt. Maar eigenlijk gebeurde hier waar het om draait.
Want in dat kleine moment zit precies waarom de gouden weken op een montessorischool anders werken dan menig boek omschrijft. Die eerste vier tot zes weken van het schooljaar, waarin je investeert in groepsvorming, gaan uit van een groep die elk jaar van voren af aan begint. Een verzameling individuen die weer een nieuwe groep moet worden.
Een montessorigroep begint niet bij nul. Er schuift namelijk een derde door en tweederde draagt de groepscultuur al. De groep is niet nieuw. De groep is verschoven.
Wat de gouden weken wél goed zien
Ik wil het gedachtegoed van de gouden weken zeker niet als fout wegzetten. Zelf heb ik die eerste weken jarenlang zorgvuldig voorbereid. Met kringgesprekken, kennismakingsvormen en afspraken die we samen maakten en in de klas ophingen, waar we dan de rest van het jaar naar konden verwijzen. En waar we in de afspraken vooral het woord ‘niet’ niet gebruikten.
Ik heb lang gedacht dat ik die eerste weken moest regisseren. Dat de sfeer van het jaar stond of viel met wat ik neerzette. Tot ik beter ging kijken en zag hoeveel er al gebeurde zonder mij. In een montessorigroep zitten idealiter drie leeftijden bij elkaar. Elk kind is ooit de jongste, de middelste, de oudste.
En daar zag ik het verschil.
De groep die zichzelf doorgeeft
De groepscultuur hoef je als leerkracht niet elk jaar op te bouwen. Die zit al in de groep: in de kinderen die blijven, in de routines die in de omgeving zelf besloten liggen, in de manier waarop een werkje wordt gepakt, gedragen, teruggelegd. De voorbereide omgeving doet haar werk. Hoe je met elkaar omgaat wordt niet aangeleerd via een poster met regels, maar voorgeleefd, door kinderen die het vorig jaar zelf zo voorgedaan kregen.
Wat de gouden weken dan wél vragen
Betekent dit dat de eerste weken vanzelf gaan? Nee, zeker niet. Ze vragen alleen iets anders. Niet bouwen, maar opnieuw ordenen.
Wat er eigenlijk gebeurt is een rolwisseling.
Het kind dat oudste wordt, verdient lesjes, gesprekken, vertrouwen. Laat het voelen: jij bent nu degene die laat zien hoe wij hier met elkaar omgaan.
Het kind dat jongste wordt in een nieuwe bouw, verliest even alles wat het net ‘veroverd’ had en moet ontdekken dat er kinderen ouder zijn in een groep. Laat het voelen: er zijn nu kinderen die ouder dan jou zijn en jou kunnen helpen. Je mag om hulp vragen en leren hulp te accepteren.
En vergeet zeker de middelsten niet. Dat gebeurt vaak, omdat zij ogenschijnlijk nergens aan hoeven te wennen. Maar ook hun positie verandert wel degelijk! Laat hen voelen: jou plek is verandert. Er zijn kinderen ouder en er zijn kinderen jonger. Je mag helpen en mag hulp ontvangen. En ook jij mag laten zien hoe wij hier met elkaar omgaan.
Jouw rol tijdens deze weken
De gouden weken op een montessorischool zijn dus geen weken van teambuilding. Het zijn weken van overdracht. Van opnieuw laten zien hoe de dingen gaan. Niet omdat de kinderen het vergeten zijn, maar omdat er nieuwe ogen meekijken en de oude ogen een andere plek hebben gekregen.
Jouw rol als leerkracht: observeren. Altijd natuurlijk, maar nu net een beetje meer èn een beetje anders. Jij observeert wie de cultuur al draagt en wie nog wat nodig heeft om erin te groeien.
Kijk met dit gegeven nog eens naar dat moment bij de kast. Dit is niet alleen een kind dat een nieuweling de weg wijst. Dit is een groep die zichzelf doorgeeft.
Wat als de gouden weken niet gaan over wat jij de groep aanleert, maar over wat de groep elkaar al leert?
bronnen:
eigen ervaring
” The Absorbent Mind”
Frontiers in Developmental Psychology (2025), Perfect timing: sensitive periods for Montessori education and long-term wellbeing Montessori Public Policy Initiative, Mixed-Age Classrooms (research brief) Lillard, A., & Else-Quest, N. (2006)
Leave a Reply