Toen ik mijn basisbekwaam montessoriopleiding volgde stond ik voor een reguliere kleuterklas.

Ik heb daar ingevoerd wat ik kon, lang niet alles natuurlijk. Maar wat wel kon, deed ik. Ik richtte de omgeving anders in. Ik gaf vrijheid waar ik het kon geven. Ik greep minder snel in.

Het was niet altijd makkelijk.

Maar ik zag de kinderen groeien. En ik merkte dat er ook iets in mijzelf verschoof. In hoe ik keek en vooral naar wàt ik keek.

Iemand zei toen tegen mij: je hebt twee jaar nodig om methodes los te leren laten en vanuit het kind te leren kijken.

Dat klopte. Het duurde ongeveer twee jaar.

En nu kan ik niet meer anders.

Daarna werkte ik op een montessorischool. Eerst in de middenbouw, op een school die nog in opbouw was. Daarna weer bij de kleuters. Later kreeg ik diezelfde school onder mijn hoede.

Ik ken het montessorionderwijs dus van binnenuit: de taal, de materialen, de pijlers, de principes. De eigenwijsheid. En ook de dingen waar we niet zo goed over praten. Maar dat eerste begin, die eerste kennismaking, ben ik niet vergeten.

Waar ik van overtuigd ben

Alles wat een kind nodig heeft zit er al in.

Kinderen willen leren. Ze willen werken en ze willen het goed doen. Dat hoef je er niet in te stoppen.

Het komt er alleen niet vanzelf uit. Daar is een omgeving voor nodig waarin bewuste keuzes worden en zijn gemaakt. Er zijn mensen nodig die zien wat er al is, voordat het kind het zelf ziet. Mensen die voelen wanneer ze een stap opzij kunnen doen.

Zo’n omgeving bouwen is een vak. Het montessorionderwijs heeft er honderd jaar over nagedacht en er verrassend veel over uitgezocht.

Maar die kennis zit opgesloten in één wereld.

Waarom ik dit doe

Het onderwijs kan veel meer met de montessorigedachte dan het zelf denkt.

Niet door montessorischool te worden. Dat hoeft helemaal niet. Maar wat dan wel?

Observeren voordat je ingrijpt. Een omgeving inrichten waarin een kind zelfstandig wil en kan leren. Keuzevrijheid binnen duidelijke kaders. Concentratie beschermen in plaats van onderbreken. Groepen waarin kinderen van elkaar leren.

Dat zijn geen speciale montessoriprincipes. Het zijn antwoorden op vragen die elke leerkracht heeft.

Ze zijn alleen geformuleerd vanuit het montessori gedachtengoed.

En dat wil ik opengooien. Niet uitleggen wat het montessori gedachtengoed is, daar zijn boeken genoeg over. Wel laten zien wat je ermee kunt, ook als je geen montessorischool bent.

Waarom ik

Omdat ik beide talen spreek.

Ik ken de theorie goed genoeg om te weten waar ze vandaan komt en waar ze schuurt. Ik weet nog hoe het is om er van buitenaf naar te kijken, met dat lichte ongemak dat sommige woorden oproepen.

Ik geloof niet dat je één stroming moet aanhangen om ergens goed in te zijn. Ik haal mijn ideeën overal vandaan: uit de authentieke literatuur, uit hedendaags onderzoek, uit hoeken die er op het eerste gezicht niets mee te maken hebben. Maar ik geloof wel dat het ergens over moet gaan.

Moi-même betekent: ikzelf. Voor het kind dat het zelf ontdekt. Voor de leerkracht die haar eigen antwoord vindt. Voor de school die haar eigen verhaal vertelt.

Zoals een spiraal: van binnen naar buiten in steeds grotere cirkels.

Waar dat begint — en wat er dan overblijft — daar gaat mijn werk over.