Vrijheidsonderwijs

Ik koos de kaart op dat moment vanuit persoonlijke perspectief. Na een periode waarin ik door omstandigheden weinig flexibiliteit ervaarde en ik te gespannen was, wilde ik hierin meer balans gaan ontwikkelen. In de loop van het studiejaar merkte ik echter dat ik een andere invulling aan deze woorden en zinnen begon te geven. Het ging veel meer over mijn ontwikkeling als vakbekwame montessoriprofessional: van gepland naar meer vrijheid in het lesgeven aan de deelnemers.

Stoll Lillard, A. beschrijft in haar ‘The Science Behind the Genius’ ( 2007, 2017) het belang van de observerende leerkracht die de balans vindt tussen ingrijpen en ruimte geven. Zij benadrukt dat montessorileerkrachten niet simpelweg ‘hands-off’ zijn, maar juist zeer bewust en nauwkeurig observeren, om op het juiste moment de juiste ondersteuning te bieden.
Ik heb deze ontwikkeling zelf doorlopen.
Naar aanleiding van mijn eerste observatie en de feedback die ik van Debbie kreeg, werd ik mij weer bewust van de kracht van het observeren en het zijn van het rolmodel. Ik was nog veel te druk bezig met het uitvoeren van het lesje zelf, omdat ik zelf het lesje nog maar net onder de knie had. Hierdoor miste ik de aankondigingen en de signalen. Ik zag niet wie er al verder was, wie er stil bleef. Of waar ik had moeten laten gaan of juist had moeten ingrijpen.
Door te leren uitzoomen in lessituaties leerde ik de flexibiliteit (her)vinden tussen ingrijpen en afwachten en mijn observerende grondhouding verder ontwikkelen. Ik leerde te vertrouwen in het kind/ de deelnemer en het proces. En ik kwam tot rust.
Er ontstond meer vertrouwen in mijzelf, kennis van het materiaal en inzicht in de lijn van de opleiding. Hierdoor leerde ik binnen deze kaders mijn eigen ‘vrijheid’ te ontwikkelen.
Tijdens de online lezing van Patrick Sins, waarin het ging over negatieve versus positieve vrijheid, zag ik veel paralellen met mijn eigen persoonlijk leiderschap en hoe ik zelf omga met vrijheid. De termen negatieve vrijheid ( vrijheid van) of wel het wegnemen van grenzen of bemoeienis en daarin matchen en stretchen ( het wel of niet ingrijpen) versus positieve vrijheid ( vrijheid tot) het gevoel om autonoom te zijn, het betekenis geven aan, zetten mij aan het denken. Hoe ga ik hier eigenlijk zelf mee om? Ben ik mij bewust van het rolmodel dat ik ben? Geef ik kinderen en/of deelnemers de juiste kaders? Kan ik erop vertrouwen ‘ dat het goed’ komt en ‘ het er al in zit’? En hoe zorg ik er dan voor dat ik de omgeving zo voorbereid dat ‘ het er uit komt?’
Deze vragen nam ik mee naar mijn volgende activiteiten en in mijn reflectie momenten.
Waarbij ik de volgende 2 bekwaamheden bij elke pijler mee neem, omdat ik in alle bijeenkomsten het rolmodel ben.
” Kan de montessorivisie voorleven en innoverende keuzes op wetenschappelijke verantwoording nemen.”
” Past de trits antropologie, didactiek en pedagogiek in montessoriaans leidinggeven toe.”

Na mijn presentatie ‘ wetenschappelijke versus spirituele pedagogiek kreeg ik de volgende feedback/forward, die ik koppel aan de bekwaamheid:

“Kan vanuit observatie op mesoniveau (bouw, teambreed) besluiten nemen en deze verantwoorden.”

“Je bewoog veel voor de groep. Soms leek je nog wat onzeker, wat zich uitte in over de hoofden heen kijken of met gesloten ogen praten. Bij het stellen van vragen en het aan het woord laten van deelnemers maakte je wel goed oogcontact. Om echt op mesoniveau te observeren en besluiten te nemen, heb je scherp oogcontact nodig. Observeer tijdens het lesgeven: wie haakt af, wie gaat vooruit zitten, wie kijkt verward? Pas dan je tempo, vraagstelling of werkvorm aan. Dit vereist dat je letterlijk kijkt én boven de stof staat. Oefen met: stil worden, groep scannen, dan pas verder gaan.”

Dit is precies de kern van het vrijheidsonderwijs. Vertrouwen op jezelf en de ander, binnen de gestelde kaders, door gericht te observeren en hierop te anticiperen. En ook hier weer de voorbeeldfunctie.

Omdat mijn onderzoek over het stilte onderwijs gaat was ik al aardig op de hoogte van de theorie en kon ik al veel beter reageren op vragen van de deelnemers dan bij het presentatie over het ‘montessori kind.’ Zo ontstond er meer interactie waardoor kon ik gerichtere keuzes maken. Zoals het aanpassen van de volgorde van mijn verhaal en inspelen op vragen of ervaringen van de deelnemers. En doordat ik zelf ook filmpjes en mijn eigen ervaringen toe had gevoegd, voelde de presentatie meer van mijzelf. Zo ontstond het vertrouwen om de powerpoint los te laten en tijd te nemen om te observeren, waardoor ik de leerbehoeften beter kon peilen. Het vertrouwen in mijzelf en wat ik te vertellen had, was gegroeid.
Dit is ook terug te zien in de feedback die ik kreeg:

“Je open vragen en het ruimte geven voor antwoorden laten zien dat je de deelnemers uitnodigt om hun eigen betekenis te geven. Je ging goed in op voorbeelden die deelnemers gaven, wat duidt op responsiviteit. “

Deze ervaring kan ik koppelen aan de bekwaamheden:
“Is vertrouwd met hoe kinderen/deelnemers leren en doorziet wat hun leerbehoeften zijn.”
” Heeft een goed beeld van de mate waarin kinderen/ deelnemers de leerinhouden beheersen passend binnen de heterogene groep.”
” Ervaring met het persoonlijk geven van montessorionderwijs op PO,VO en /of HBO niveau.”
“Ervaring in het begeleiden van het realiseren of versterken van het montessori concept van de eigen instelling of meerdere andere montessori- instellingen.”

Over vrijheid heb ik de volgende blog geschreven: Grenzen maken vrijheid mogelijk

Deze blog is publiceerde op mijn LinkedIn pagina. Hiermee bewijs ik de volgende bekwaamheid:

“Publicaties over het montessorionderwijs waaruit blijkt dat de opleider over een helder montessori concept beschikt.”

Deze foto is gemaakt tijdens de presentatie. Ik had net daarvoor gehoord dat mijn schoonvader in het ziekenhuis was opgenomen met een herseninfarct. Ik heb bewust de keuze gemaakt om wel te blijven. Ten eerste omdat het kon, er was opvang voor mijn kinderen, mijn man was in het ziekenhuis. Ten tweede was dit gelijk een goed moment om te oefenen ‘ van gepland naar flexibiliteit’, werd nu wel heel letterlijk genomen. De presentatie liep goed en ik was weer een ervaring rijker.